Je kent het wel, teams waarbij je voelt dat er een bepaalde spanning in de lucht hangt zonder dat je er een vinger achter krijgt. Iedereen is enthousiast en het lijkt of ze hun rol pakken. En toch loopt het niet. De communicatie is niet altijd helder, de teamleden zitten niet in hun kracht.

Aristoteles zei het al. Een belangrijk onderdeel van zelfverwerkelijking is het opzoeken van ‘plezier’ en het vermijden van ‘pijn’ (de andere twee onderdelen zijn ‘erkenning’ en het ‘onbekende willen doorgronden’). De hersenen en het lichaam hebben het druk met dit pijn/plezier mechanismen. Er wordt wel eens gezegd dat de hersenen, het lichaam en de mind voor een groot deel gericht is op overleven. Zodra wordt ingeschat dat er sprake is van fysieke en/of emotioneel gevaar, dan wordt er ingegrepen. Door een stressreactie. Fight, flight of freeze. Maar ook door het gebruik van ego-defense mechanismen. Dit zijn psychologische mechanismen die door het onbewustzijn ingezet worden om ervaren spanningen (emotionele pijn) te kunnen manipuleren, ontkennen of om te zetten in plezier. Belangrijke ego-defense mechanismen zijn onder anderen ‘ontkenning’ (onplezierige situaties worden ontkent), ‘rationalisatie’ (een onplezierige gedachten of gevoel verklaren door er een ‘logische reden voor te geven’), ‘regressie’ (emotioneel teruggaan naar een jongere leeftijd), ‘projectie’ (eigen angstgevoelens een ander toedichten), ‘fantasie’ (onprettige gevoelens omzetten naar een gefantaseerde, succesvolle, toekomstige uitkomst), ‘identificatie’(hetzelfde gedrag vertonen als een rolmodel), ‘humor’ (spanning omzetten in een goed gevoel), ‘anticipatie’ (te verwachten spanning omzetten in controleerbare stappen).

Wat gebeurt er als deze defense mechanisme actief zijn in een team? Als de dynamiek mede wordt bepaald door regressie (bijvoorbeeld, onredelijk boos worden als een kind van drie) of projectie (eigen angst in een groep projecteren op iemand anders; “hij zal het wel spannend vinden”). Of als er conflict in de lucht hangt en iemand gaat lachen (humor) waardoor het conflict niet wordt opgelost maar vermeden. Gedrag dat een dynamiek creëert die niet productief is. Die als niet prettig ervaren wordt (‘emotionele pijn’), waardoor de defense mechanismen alleen maar gestimuleerd worden en krachtiger ingezet. Er ontstaat een team waar irritatie in de lucht hangt, maar net gedaan wordt of alles goed is. Er kan niet goed geduid worden wat de oorzaak is en waar de oplossing gevonden kan worden.

Een Experience Field helpt deze mechanismen bloot te leggen. Dit is een dusdanig ontworpen leeromgeving met als doel de defense mechanismen te prikkelen en daarmee te activeren. Een bewust voor dit doeleinde ontworpen Experience Field legt voldoende druk (‘pijn’) op het proces waardoor de deelnemer als vanzelf in hun defense mechanismen stappen. Immers de defense mechanismen zijn er juist om om te kunnen gaan met deze pijn

Een Experience Field Facilitator is getraind op het waarnemen, benoemen van en interveniëren op deze improductieve gedragspatronen en het team te faciliteren naar succesvolle, high performance gedragspatronen. Daarmee groeit niet alleen het collectief, maar ook het individu leert beter om te gaan met zijn eigen onbewuste emotionele blokkades.

Wil je meer weten over de improductieve, niet altijd herkenbare dynamiek? Wil je een doorbraak maken in de (under)performance van je team, zorg dat de facilitator is opgeleid in het herkennen  van en interveniëren op deze dynamiek. Alleen dan ontstaat er een echte high performance mindset.